Knjigovodstvo i računovodstvo – osnovni pojomovi

U biznisu, knjigovodstvo i računovodstvo predstavljaju ključne discipline koje omogućavaju preduzećima i pojedincima da efikasno prate, analiziraju, upravljaju i planiraju finansijskim aspektima poslovnih aktivnosti.

Pojmove knjigovodstvo i računovodstvo je bitno razumjeti jer se često poistovjećuju, što je pogrešno, a iz razloga što se često obje ove funkcije ili posla nalaze ili objedinjavaju u jednoj osobi. 

Svaki računovođa bi morao znati izvući neke posebne zaključke iz prikupljenih podataka, dok se to ne očekuje od knjigovođe. Ili barem ne bi trebalo da bude tako.

Vjerovatno i najbolji način da se objasni razlika između računovodstva i knjigovodstva jeste da je knjigovodstvo sastavni dio računovodstva. Knjigovodstvo dolazi prvo, jer se bavi evidentiranjem i organizacijom finansijskih podataka i evidencija, dok se računovodstvo bavi analizom, tumačenjem i interpretacijom prikupljenih podataka.

U nastavku ću detaljnije objasniti šta je to knjigovodstvo, a šta računovodstvo.

Šta je knjigovodstvo?

Knjigovodstvo predstavlja proces evidentiranja svih finansijskih promjena na osnovu validne računovodstvene dokumentacije. Knjigovodstvo se može definirati i kao evidentiranje svih poslovnih promjena iskazanih u novcu.

Ovdje se neću baviti mnogo teoretisanjem šta je knjigovodstvo, šta je validna finansijska ili računovodstvena dokumentacija i sl., nego se treba fokusirati na suštinu, a to je da se jasno precizira šta je to knjigovodstvo i šta posao knjigovodstva obuhvata.

Vrste knjigovodstva

Knjigovodstvom se bave svi, na neki način, ili bi se trebali baviti. Bilo da se govori o nekoj prostoj evidenciji prihoda i troškova (npr. domaćinstva), do dvojnog knjigovodstva koje se koristi u preduzećima i obrtima.

Bitno je shvatiti osnove i ono što predstavlja dvojno knjigovodstvo koje se svugdje koristi prilikom evidentiranja poslovnih promjena.

Najjednostavnija i danas najprihvatljivija podjela knjigovodstva (prema metodi) jeste podjela na:

• Prosto knjigovodstvo i 
• Dvojno knjigovodstvo.

Prosto knjigovodstvo

Prosto knjigovodstvo predstavlja evidentiranje važnih poslovnih događaja, ali na nesistematičan način, gdje se promjene na imovini ili njenim dijelovima obuhvataju zasebno u posebnim, izdvojenim evidencijama.

Najbolji primjer za to jeste evidencija prihoda i rashoda u obrtničkim knjigama, tačnije u knjizi prihoda i rashoda ili nekim drugim knjigama koje koriste obrtnici.

Dvojno knjigovodstvo

Dvojno knjigovodstvo predstavlja evidenciju poslovnih promjena, gdje se svaka promjena evidentira na dva konta,od kojih jedno konto duguje (aktiva), a drugo potražuje (pasiva). Evidencija u dvojnom knjigovodstvu je uvijek u balansu, ali na različitim kontima.

Naprimjer, kod nabavke robe, na jednom kontu imamo konto robe, a na drugom je konto dobavljača. Roba predstavlja aktivu, obaveza prema dobavljaču pasivu. 

Da li fizička lica i domaćinstva treba da se bave knjigovodstvom?

Po meni, svakako da bi trebalo da se bave jednostavnim praćenjem prihoda i troškova, a to bi podrazumijevalo osnovnu finansijsku pismenost. 

Najjednostavniji način praćenja je da se u Excelu ili Google sheets evidentiraju svi lični prihodi (plata i ostale naknade, vanredni prihodi) i svi lični izdaci (plaćanje računa, nabavke hrane i drugih potrepština). Na osnovu takve evidencije svako za sebe može identificirati gdje najviše troši novca, te da li postoji mogućnost za smanjenje troškova, neku dodatnu uštedu ili da analizira postoji li prostor za povećanje prihoda.

U MS Excelu i Google Sheets postoje i template-i koji se mogu koristiti i dodatno prilagoditi za svačije potrebe.

Šta je računovodstvo?

Računovodstvo je proces evidentiranja svih poslovnih događaja koji se odnose na poslovanje tokom jedne godine, gdje se podaci, koje prikupe i zapišu knjigovođe, sumiraju, analiziraju i interpretiraju stranama od interesa. Strane od interesa mogu biti porezni organi, vlasnici, investitori i sl.

Šta je osnovna razlika između računovodstva i knjigovodstva?

Osnovna razlika je to da je knjigovodstvo dio računovodstva, te da knjigovodstvo sakuplja i negdje zapisuju podatke, a računovodstvo je to koje analizira i interpretira prikupljene podatke.

Vrste računovodstva

Kada se govori o vrstama računovodstva, samo ću pobrojati vrste bez teoretisanja i dublje analize šta koja vrsta predstavlja.

Dvije najčešće podjele su:

• Prema prirodi:
  1. Javno ili budžetsko
  2. Privatno računovodstvo.
• Sa aspekta korisnika ili poslovanja:
  1. Finansijsko računovodstvo
  2. Upravljačko računovodstvo
  3. Troškovno računovodstvo i 
  4. Porezno računovodstvo.

Smatram da dublja analiza i nabrajanje funkcija svakog od ovih se trebaju učiti na fakultetima i iz udženika, pa se ovdje neću time ni baviti. Bitno je napomenuti da postoji još nekoliko podjela i aspekata koji se uzimaju kao kriterij podjela, ali su nebitni da se ovdje spominju.

Zaključak 

Pojmovno određivanje knjigovodstva i računovodstva je jako bitno, kao i prepoznavanje razlike između jednog i drugog pojma i posla, te posebno treba educirati i stalno praviti distinkciju u javnosti između jednog i drugog.

Na kraju je bitno zapamtiti da je knjigovodstvo najvažnija funkcija unutar računovodstva i da se te dvije funkcije ne smiju miješati, iako su u mnogo slučajeva objedinjene u jednoj osobi ili firmi. Dakle, računovođa može biti i knjigovođa i obratno.

Ukoliko imate sugestija ili pitanja, slobodno se javite.